تيترآنلاين 1 بهمن 1390 ساعت 22:32 http://titronline.ir/vdcj.yexfuqeyxsfzu.html?4004 -------------------------------------------------- عنوان : يادداشتي براي آنهايي كه در آستانه ازدواج‌اند -------------------------------------------------- اگر نمی‌خواهید مهریه سبکی داشته باشید، دست کم آن را متناسب با تمکن و توان پرداخت مرد تعیین کنید، این برای شما بهتر است متن : به نظر شما از نظر حقوقی کدام قسمت نکاح از همه مهم تر است؟ پاسخ بسیاری را می توان حدس زد: مهریه. افکار عمومی، دوتا از نزاع هایی را که ممکن است بر سر ازدواج دو نفر شکل بگیرد، بیش از همه می شناسد: کشمکش بر سر طلاق و کشمکش بر سر مهریه. حالا اگر کسی بگوید دست کم قانون گذار برای ازدواج دائم افراد آن قدرها هم نقش کلیدی برای مهریه قائل نشده، حتماً تعجب خواهید کرد. اگر بنا به نوشتن درباره مهریه باشد، عموم مردم بسیاری از نکات را به صورت خودآموز و به خوبی یک حقوق دان می دانند. حالا دیگر بیشتر مردم می دانند هر چیزی را نمی توان به عنوان مهریه قرار داد. مهریه باید ارزش مالی داشته باشد، عقلاً پرداخت آن ممکن باشد، دارای منفعت مشروع و عقلایی باشد و .به نظر می رسد گفتن این ها که نمی توان دست و پای کسی را به عنوان مهریه تعیین کرد، تکرار مکررات است. یا این که مهریه ای مثل هزار بوسه (اگر عقلایی بودن منفعت این تعداد بوسه را بپذیریم) در صورتی امکان تعیین دارد که در کنار آن چیزی هم که واجد ارزش مالی است در نظر گرفته شود. مهرالمثل، مهرالمتعه، مهرالمسمی و شاید تعجب کنید اگر بدانید می توان صیغه عقد نکاح دائم را جاری کرد، در حالی که هنوز مهریه تعیین نشده است! اگر زن و مرد بر سر مهریه ای توافق کنند که قانوناً امکان در نظر گرفتن آن به عنوان مهریه نیست و به عبارتی مهریه باطل و کان لم یکن باشد، بر سر ازدواج چه می آید؟ آیا ازدواج هم باطل است؟ مسلماً نه! می توان اساساً هنگام عقد مهریه را تعیین نکرد، آن را به توافق بعدی موکول کرد، یا تعیین آن را به عهده شخص دیگری گذاشت. هر چند امروزه دیگر دفاتر رسمی این جور عقدها را ثبت نمی دهند، اما اگر مهریه ای تعیین شد و بعد دادگاه تشخیص داد که این مهریه از اساس باطل بوده، تکلیف چیست؟ تعیین تکلیف نسبت به مهریه، تا حد زیادی به سطح روابط زناشویی پس از عقد ربط دارد: بین زن و شوهر نزدیکی جنسی صورت گرفته باشد یا نه. چنان چه پیش از برقراری این رابطه، هنوز مهریه معین نشده (یا باطل اعلام شده باشد) با توافق می توان آن را مشخص کرد. در غیر این صورت مهرالمثل به عنوان مهریه زن در نظر گرفته می شود. مهر المثل را دادگاه تعیین می کند و به معنای مهریه ای است که به صورت متعارف و معمول برای زن در نظر گرفته می شود. در تعیین مهرالمثل به شرایط زن، طبقه اجتماعی او، مهریه دیگران در خانواده اش و این قبیل مسائل توجه شده و به طور کلی بر اساس شخصیت زن این مهریه تعیین می شود. اما اگر مهریه تعیین نشده باشد (یا باطل اعلام شده باشد) و زوج پیش از نزدیکی جنسی قصد جدایی داشته باشند، مهریه چگونه تعیین می شود؟ در این زمان مهر المتعه به عنوان مهریه زن در نظر گرفته می شود. مهر المتعه به مهریه ای گفته می شود که بر اساس شرایط مرد و تمکن مالی او تعیین می شود و عموماً میزان آن بسیار پایین تر از مهرالمثل است. (نیاز به توضیح نیست که جدایی پس از نزدیکی در شرایطی که مهریه تعیین نشده، تابع قواعد مهر المثل خواهد بود). وقتی مرد از نصف مهریه معاف می شود آخرین حالتی که باید در مورد آن توضیح داده شود این است که مهریه بدون ایراد و در زمان عقد یا پس از آن با توافق طرفینی تعیین و قطعی شده باشد. باید توجه داشت که مهریه از هنگام برقراری عقد ازدواج بر عهده مرد است و اگر آن را نپردازد، به عنوان بدهی او به زن تلقی خواهد شد. به این مهرالمسمی گفته می شود که عموم مهریه ها از نظر حقوقی از این قسمند. یک نکته بسیار مهم آن است که اگر زوج پیش از نزدیکی جنسی از همدیگر جدا شوند، زن تنها مستحق نصف مهریه است. حتی اگر مرد تمام مهریه را پرداخته باشد، زن ملکف به بازگرداندن نیمی از آن است و از آن مهم تر حتی اگر زن تمام مهریه خود را پس از عقد بخشیده باشد و طلاق پیش از نزدیکی اتفاق بیافتد، او موظف خواهد بود نصف مهریه را به شوهر بپردازد! پس بهتر است زن ها دقت کنند و اگر قصد بخشیدن مهریه خود را دارند، در این بخشش عجله نکنند. سنگین بودن مهریه، مهم ترین ترفند فرار از پرداخت آن! حتماً شنیده اید که می گویند مهریه عندالمطالبه است. یعنی مهریه از جمله بدهی هایی است که به محض مطالبه و درخواست طلبکار (در اینجا زن) باید پرداخت شود. از چند سال پیش به این طرف مرسوم شد که در ضمن عقد شرطی گذاشته شود که در حقیقت ابزاری برای فرار از پرداخت مهریه به شمار می رفت و آن این که مهریه تبدیل به یک بدهی عندالاستطاعه شود. این به آن معناست که مرد هر زمان تمکن مالی لازم برای پرداخت مهریه را داشت آن را بپردازد. البته زن و شوهر می توانند بین یکی از این دو حالت انتخاب کنند و اگر هم در عقد راجع به این مسئله صحبتی به میان نیاید، مهریه عندالمطالبه خواهد بود. اگرچه برخی حقوق دانان اعتقاد دارند گنجاندن چنین شرطی در عقد قانونی نیست، اما دفاتر ازدواج آن را ثبت می کنند، چون ابزار مناسبی برای کاهش زندانیان مهریه است. معنای دیگر آن این است که ابزار مناسبی برای فرار مردان از مهریه هم به شمار می رود. یکی دیگر از نکاتی که معمولا از نظر بسیاری از زنان دور می ماند آن است که مهریه های سنگین، زمینه فرار مرد از پرداخت مهریه را بیشتر فراهم می کنند. چنان چه مرد استطاعت کافی برای پرداخت مهریه را نداشته باشد، به دادگاه دادخواست اعسار می دهد. اعسار به معنای ناتوانی از پرداخت بدهی یا دشواری در پرداخت آن است. چنان چه دادگاه به این نتیجه برسد که ادعای مرد صحیح است (که با مهریه های نجومی این روزگار اغلب این ادعاها صحیح هم هستند) اقدام به تقسیط مهریه می کند. قسط ها به گونه ای نخواهند بود که بخش عمده ای از درآمد معمول شوهر را به خود اختصاص دهد. این گونه، مهریه های پانصد سکه و ششصد سکه به اقساط بلندمدتی با ماهی نیم سکه و ربع سکه تبدیل می شوند و زن در تمام مدت حیات خود تنها به بخش اندکی از آن می تواند برسد. اگر تا پیش از این امکان داشت که مرد در فاصله محکومیتش به پرداخت مهریه تا پذیرش درخواست اعسارش و قسط بندی مهریه برای مدتی به زندان برود، با بخش نامه جدید رئیس قوه قضائیه این امکان هم از بین رفته است. بر اساس این بخش نامه رسیدگی به درخواست اعسار از پرداخت مهریه نیز به صورت فوری و هم زمان با محکومیت صورت می گیرد و همین مدت کوتاه زندان نیز که خود می توانست ابزار تهدیدی مناسبی برای پرداخت مهریه به شمار برود، دیگر وجود نخواهد داشت. پس هیچ گاه گمان نکنید مهریه بسیار سنگین که اصولاً از توان درآمدی و سرمایه ای شوهر خارج است، می تواند تضمین مناسبی باشد. اگر نمی خواهید مهریه سبکی داشته باشید، دست کم آن را متناسب با تمکن و توان پرداخت مرد تعیین کنید، این برای شما بهتر است.